Znajdą Tu Państwo informacje o najbardziej zasłużonych mieszkańcach naszej gminy nie tylko dla lokalnej społeczności ale dla całego kraju.

 

  • Wincenty Witos
  • Adam Boryczka
  • Mieczysław Stach
  • Władysław Józef Katra
  • Józef Skórka
  • Wincenty WitosWincenty Witos (1874-1945), polski działacz ruchu ludowego, polityk, publicysta. Od 1895 członek Stronnictwa Ludowego (SL). 1903 wybrany do Rady Naczelnej Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL). 1908-1914 poseł do Sejmu Krajowego Galicji, 1911-1918 do Rady Państwa w Wiedniu.1913 po rozłamie w PSL, wiceprezes PSL”Piast” Podczas I wojny światowej (1914-1918) zwolennik współpracy z państwami centralnymi, od 1914 wiceprezes Naczelnego Komitetu Narodowego.

    Pod koniec wojny w swych wystąpieniach w parlamencie wiedeńskim składał jednoznaczne oświadczenia o dążeniach Polaków do odbudowy wolnego i suwerennego państwa, niezależnego od żadnego z dotychczasowych państw zaborczych. W październiku 1918 stanął na czele Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie. Odmówił współpracy z rządem J. Świerzyńskiego, powołanym przez Radę Regencyjną i rządem lubelskim I. Daszyńskiego.

    Poseł na sejm 1919-1930. Desygnowany na premiera pod koniec lipca 1920, w okresie bezpośredniego zagrożenia Warszawy podczas wojny polsko-radzieckiej (1919-1920). Jako premier wszedł w skład Rady Obrony Państwa. Pozostawał na stanowisku szefa rządu do 1921. 1923 po upadku gabinetu W. Sikorskiego otrzymał ponownie misję powołania rządu. Utworzony wówczas pierwszy rząd koalicji Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej i PSL Piast (tzw. Chjeno-Piast) w grudniu tego samego roku podał się do dymisji.

    Kolejne objęcie funkcji premiera przez W. Witosa w maju 1926 stało się bezpośrednią przyczyną przewrotu wojskowego dokonanego przez J. Piłsudskiego, określonego jako przewrót majowy. Przeciwny rządom sanacji, współtwórca Centrolewu (1929). 1931 doprowadził do zjednoczenia ruchu ludowego i utworzenia Stronnictwa Ludowego. Aresztowany i sądzony w procesie brzeskim, otrzymał wyrok 1,5 roku więzienia, co zdecydowało o jego wyjeździe do Czechosłowacji (1933-1939).

    Wincenty Witos i Józef Piłsudski - Aleje Jerozolimskie Warszawa, 1921 r.Mimo aresztowania i późniejszej przymusowej emigracji, formalnie pozostawał członkiem władz naczelnych SL, 1931-1935 przewodniczący Rady Naczelnej, 1935-1939 prezes Naczelnego Komitetu Wykonawczego. Współpracował z emigracyjnym ugrupowaniem antysanacyjnym Front Morges (1936). We wrześniu 1939 uwięziony przez Niemców i nakłaniany do utworzenia rządu kolaboracyjnego, nie przyjął propozycji.

    Zwolniony z więzienia w 1941, przebywał w areszcie domowym. Wpisany do Krajowej Rady Narodowej z funkcją wicepremiera, funkcji tej nie przyjął. Nie skorzystał także z zaproszenia do wzięcia udziału w rozmowach moskiewskich w sprawie utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Mimo pełnienia rozlicznych funkcji politycznych, nieprzerwanie od 1908 do 1931 pozostawał sołtysem w swej rodzinnej wsi Wierzchosławice koło Tarnowa. Znajduje się tutaj jego muzeum. Co roku odbywają się także słynne Zaduszki Witosowe.

  • Adam BoryczkaAdam Boryczka („Brona”, „Adaś”, „Pług”, „Broniewski”, „Tońko”, „Albin”, „Pietraszek„), ppor., por., kpt. piech. rez., ur. 18 września 1913 w Wierzchosławicach. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1934 r., w Państwowym II Gimnazjum Klasycznym im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie. W 1935 r. ukończył Kurs Dywizyjny Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, a dwa lata później uzyskał promocję na stopień podporucznika. W czasie mobilizacji sierpniowej 1939 r. nie został powołany do wojska ze względu na stan zdrowia. Zgłosił się jednak jako ochotnik – z prośbą o przydział do wojskowej jednostki – został skierowany do 16 Pułku Piechoty w 6 Dywizji Piechoty. Granice Rumunii przekroczył 25 września, został internowany. 2 stycznia 1940 r. uciekł z niewoli i przez Jugosławię oraz Grecję potem polskim statkiem „Warszawa” przybył do Marsylii. We Francji służył w 9 PP. 3 DP. Po upadku Francji w 1940 r., ewakuował się z portu La Rochelle na brytyjskim statku do portu Liverpool. W Wielkiej Brytanii przydzielony do Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Został przeszkolony na dywizyjnym kursie dla oficerów. Zgłosił się do służby w kraju, skierowany został na kurs dywersji. Ukończył go z wynikiem pozytywnym i został zaprzysiężony 13 stycznia 1942.

    Powrócił do kraju w nocy z 8/9 kwietnia 1942 r. Następnie wyjechał do Wilna, gdzie przybył 31 maja 1942 r. Rozpoczął pracę od przeszkolenia patrolu minerskiego. Otrzymał wiadomość o wysłaniu z Warszawy koleją do Wilna transportu materiałów minerskich i pieniędzy, lecz przesyłka gdzieś w drodze zaginęła. Na rozkaz kpt. Jana Smeli („Lipek”), zastępcy „Skarbka”, wyruszył 28 czerwca na jej poszukiwanie. Odnalazł transport w Grodnie, w bazie IV Odcinka „Wachlarza”, w warsztacie zabawkarskim. Pieniądze – 12 100 RM – oraz część materiałów dostarczył do Wilna, resztę ukrył na miejscu w zbożu. Powtórnie, 4 lipca, wyjechał po drugą część ukrytej przesyłki, ale w trakcie wyprawy przerwał podróż i udał się do Dyneburga celem rozpoznania warunków dalszej pracy. Kiedy powrócił do Wilna, został wysłany 13 lipca do Warszawy z meldunkiem o stanie organizacyjnym V Odcinka. W drodze powrotnej z Warszawy do Wilna (20 lipca) „Brona” zabrał resztę przesyłki ukrytej w Grodnie. Stałą siedzibę miał w kolonii Staciuny, koło stacji kolejowej Turmonty, u st. gen. pchor. Wacława Sidorkiewicza.

    Adam BoryczkaAwans do stopnia porucznika uzyskał 11 listopada 1942 r. W końcu marca lub na początku kwietnia został mianowany przez komendanta Okręgu Wileńskiego ppłk Aleksandra Krzyżanowskiego („Wilk”) dowódcą wszystkich oddziałów i patroli dywersyjnych stanowiących odwód komendy okręgu, niedługo przekształcony w Kedyw. Rozpoczął wraz ze swoim zastępcą por. Piotrem Pawiem Motykwiczem („Grab”) organizowanie i szkolenie patroli dywersyjnych. Uczestniczył w akcji OD „Baza” mającej na celu zabranie broni i amunicji z wojskowych magazynów w Burbiszkach. Z funkcji szefa wileńskiego Kedywu został zwolniony 28 lipca 1943 r. 19 sierpnia otrzymał od kpt. Teodora Cetysa („Sław”), szefa oddziału III sztabu komendy okręgu, szczegółowe rozkazy dotyczące zorganizowania oddziału partyzanckiego w Puszczy Rudnickiej. Został mianowany dowódcą oddziału. W połowie kwietnia, jako kurier Okręgu Wileńskiego AK, przedostał się do Warszawy. Skontaktował się tu z płk. Janem Rzepeckim („Prezes”), uzyskał potwierdzenie wiadomości o rozwiązaniu Armii Krajowej. Wrócił do Wilna, przekazał rozkazy i brał udział w działaniach likwidacyjnych ogniw AK. W lipcu 1945 roku – udał się, wykonując rozkaz ostatniego p.o. komendanta okręgu, mjr. Wincentego Chrząszczewskiego („Kruk I”), w okolice Białegostoku, gdzie próbował organizować pomoc dla przedzierających się z Wileńszczyzny żołnierzy AK. Po wykonaniu tego zadania opuścił kraj i zameldował się w l Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej. Został przez Delegaturę Zagraniczną WiN powołany na szefa łączności tej organizacji z krajem.

    Został aresztowany przy próbie przekroczenia granicy PRL w połowie czerwca 1954 r., a następnie skazany na karę śmierci, zamienioną na karę dożywotniego więzienia. Na wolność wyszedł 29 listopada 1967 r. Kpt. Adam Boryczka Nie doczekał wolnej Polski. Zmarł w Warszawie rok przed rozpoczęciem transformacji ustrojowej – 30 kwietnia 1988 r. Spoczywa na Powązkach.

    Napisał dwa opowiadania wspomnieniowe: „Zaskoczenie” i „Wileńska wojna”, wydrukowane w zbiorze Drogi Cichociemnych (Londyn 1954).

    Został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi i Mieczami.

    Adam Boryczka Adam BoryczkaW dniu 6 września 2013 r. Minister Obrony Narodowej – Tomasz Siemoniak mianował pośmiertnie kpt. Adama Boryczkę na stopień pułkownika.

    18 września 2013 r. w Wierzchosławicach odbyły się uroczystości związane z nadaniem kapitanowi Adamowi Boryczce „Tońko”, cichociemnemu, oficerowi AK i WiN – pośmiertnie tytułu ,,Zasłużony dla Gminy Wierzchosławice”. Nastąpiło również odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci kapitana – w setną rocznicę jego urodzin. W uroczystych obchodach wziął udział Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – Bronisław Komorowski, którego ojciec – Zygmunt Komorowski walczył w dowodzonej przez Adama Boryczkę 6. Wileńskiej Brygadzie AK. Uroczystości rozpoczęły się w Centrum Kultury Wsi Polskiej w Wierzchosławicach – Sesją Rady Gminy Wierzchosławice, podczas której została podjęta uchwała w sprawie nadania kapitanowi Adamowi Boryczce pośmiertnie tytułu ,,Zasłużony dla Gminy Wierzchosławice”. Następnie – przed Domem Ludowym w Wierzchosławicach został odczytany rozkaz o awansie Adama Boryczki do stopnia pułkownika oraz odsłonięcie tablicy pamiątkowej w setną rocznicę jego urodzin.

    boryczkprezboryczk_a_kom13_52

     

  • Mieczysław StachMieczysław Stach urodził się 13 stycznia 1914 r. w Żdżarcu, gmina Radomyśl Wielki, w rodzinie wielodzietnej. Jego ojciec, góral z powiatu limanowskiego, przyuczony organista, docenił wraz z żoną zdolności syna. Mieczysław ukończył w r. 1934 II Gimnazjum im. hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie.

    Ponieważ stale rozwijał swoje umiejętności muzyczne, w czasie pełnienia służby wojskowej w Szkole Podchorążych w Brześciu n. Bugiem prowadził ochotniczo chór będący dumą 82. Pułku Piechoty, potem już na studiach w Państwowym Pedagogium w Krakowie należał do chóru tej szkoły, także do chóru Towarzystwa Urzędników Miejskich, kierowanego przez chórmistrza Józefa Życzkowskiego oraz sławnego kompozytora i dyrygenta Bolesława Wallek-Walewskiego. W tym chórze na zlecenie J. Życzkowskiego M. Stach ćwiczył pojedyncze głosy. W czasie okupacji prowadził czterogłosowy chór mieszany w kościele w Wierzchosławicach. W tej też wsi podjął pracę w szkole. W Bogumiłowicach prowadził tajne nauczanie. W r. 1945 jako ochotnik w II Armii Wojska Polskiego dowodził samodzielną kompanią przeciwpancerną przy batalionie w Gubinie. Po powrocie pracował w szkole i Uniwersytecie Ludowym w Wierzchosławicach, potem w szkole w Tarnowie. Organizował i prowadził zespoły artystyczne, działał w ruchu ludowym, radach narodowych i rozmaitych organizacjach społecznych. Za aktywność społeczną otrzymał podziękowania, dyplomy i nagrody oraz Zloty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej, odznaki Zasłużony Działacz Kultury, Zasłużony dla Ziemi Krakowskiej oraz wiele jeszcze innych wyrazów uznania. Zmarł 10 grudnia 2007 r.

     

  • katr1katr2Władysław Józef Katra (Józef Walter Katra) urodził się 5 września 1910 roku w Lawrence Mass w Stanach Zjednoczonych. Jego rodzicami byli Paweł i Henryka z domu Błasik. Rodzice Józefa poznali się już w Stanach Zjednoczonych, gdzie jego ojciec Paweł Katra udał się za chlebem. W 1912 roku Józef z rodzicami i bratem wrócił do Polski, do miejscowości Bobrowniki Małe. Mając 7 lat rozpoczął edukację w Szkole Powszechnej, którą ukończył w wieku 14 lat. Do czasu wcielenia do wojska pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. W marcu 1938 roku 28 letni Józef został powołany do Wojska Polskiego i przydzielony do 16 pułku piechoty w Tarnowie. Służył w III batalionie, gdzie dowódcą był płk Kwapniewski. W październiku tego roku z III Batalionu wybrano kompanię żołnierzy, którą następnie wysłano do Słobudki Zawierskiej w województwie wileńskim, w celu zasilenia 19 batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza. W tej grupie znalazł się również Józef Katra, który kampanię wrześniową odbył właśnie jako żołnierz 19 batalionu KOP. Batalionem dowodził mjr Dynowski, natomiast kompanią – kpt. Mackiewicz. Po przekroczeniu granicy przez wojska sowieckie, wojska KOP-u zaczęły się wycofywać w kierunku – na południe Polski. Gdy dotarli w okolice Baranowicz, Równego – w czasie potyczki z Rosjanami – 19 września Józef Katra dostał się do niewoli sowieckiej i został wywieziony wraz z innymi żołnierzami w głąb ZSRR (obóz jeniecki w Starobielsku), gdzie przez 2 lata pracował ciężko w kamieniołomach.  Po podpisaniu przez Rząd RP na uchodźctwie układu Sikorski – Majski, 30 lipca 1941 r. (przywracającego stosunki dyplomatyczne pomiędzy Polską a ZSRR), został zwolniony z obozu jenieckiego w Starobielsku, razem ze współtowarzyszami z obozu podróżował przez 2 tygodnie pociągiem (na zderzakach). Dotarł do miejscowości Tockoje, gdzie 25 sierpnia 1941 r. wstąpił do organizującej się na terytorium ZSRR Armii Polskiej gen. Władysława Andersa. 6 września przydzielono go do 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty, której dowódcą był gen. dyw. Michał Tokarzewski – Karaszewicz. Razem z Armią gen. Władysława Andersa przekroczył sowiecko- irańską granicę i znalazł się w Iranie. 15 sierpnia 1942 r. przez Irak został przerzucony do Palestyny.

    katr3Po reorganizacji Armii Polskiej na Wschodzie i utworzeniu II Korpusu Polskiego został przydzielony do 5 Kresowej Dywizji Piechoty, której dowódcą był gen. bryg. Nikodem Sulik, a następnie do 6 Lwowskiej Brygady Piechoty 18 Lwowskiego Batalionu 4 Kompanii. Przeszedł cały szlak bojowy z II Korpusem gen. Andersa. W grudniu 1943 r., II Korpus został przerzucony na Półwysep Apeniński. Był uczestnikiem walk nad rzekami Sangro i Rapido (Południowe Apeniny), jakie toczyły się od 15 lutego do 23 kwietnia 1944 r. Walczył w słynnej bitwie pod Monte Cassino, w trakcie, której II Korpus stracił 924 żołnierzy, 2930 zostało rannych, a za zaginionych uznano 345. 17 maja został ranny, przebywał w szpitalu, ale już tydzień później wrócił do jednostki. Uczestniczył w walkach o Ankonę. Do maja 1945 roku brał jeszcze udział w operacjach w północnych Apeninach, nad rzeką Senio oraz w bitwie pod Bologną w Północnej Italii.

    Po kapitulacji III Rzeszy i zakończeniu walk w Europie, w wyniku stopniowej demobilizacji Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie został wcielony do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Do 9 października 1947 roku służył w Wielkiej Brytanii, w ramach Korpusu do 11 stycznia 1947 r. Następnie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał w Lawrence Mass – miejscu swego urodzenia.

    Za swoją służbę podczas II wojny światowej został odznaczony między innymi: Krzyżem Walecznych, Brązowym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Monte Cassino, brytyjską Gwiazdą Włoch oraz Medalem Wojennym 1939- 1945 (War Medal).

    W 2010 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – Bronisław Komorowski odznaczył Władysława Józefa Katrę Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

    We wrześniu 2010 r. Władysław Józef Katra obchodził swoje 100 urodziny. Zmarł w wieku 101 lat – 11 grudnia 2011 r. w domu opieki w Andover.

  • Józef Skórka – zasłużony działacz PSL. Za swoją działalność otrzymał następujące odznaczenia:
    – w 1982 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za całość zasług
    – w 1985 Medal za Udział w Wojnie Obronnej
    – w 1989 roku Medal za Zasługi dla Województwa Tarnowskiego
    – w 1985 roku Krzyż Batalionów Chłopskich, Medal pamiątkowy za zasługi dla Ruchu Ludowego im. Wincentego Witosa.